Wat als iemand ongevraagd je foto gebruikt? Als ondernemer heb je zoveel ballen in de lucht te houden, dat je niet altijd stilstaat bij iets als auteursrecht. Tot je ineens jouw afbeelding op Facebook ziet rondgaan. Helaas gebeurt het regelmatig dat iemand een foto op social media plaatst zonder toestemming. Wat kun je doen aan deze vorm van plagiaat? Dat leggen we je graag uit.

Stap 1. Rust er auteursrecht op mijn foto?

Om iemand aan te spreken op ‘vermeende inbreuk op auteursrecht’ moet je eerst nagaan of er wérkelijk sprake is van auteursrecht. Pas dan kun je actie ondernemen tegen iemand die je foto gebruikt.

Op je werk rust auteursrecht als:

  • Je creatie tot de ‘letterkunde, wetenschap of kunst’ behoort. Foto’s vallen hier ook onder. De Auteurswet schaart ze onder ‘fotografische werken’. 
  • Het werk door jou is gemaakt en ‘voldoende creatief’ is. Oftewel: je hebt het zelf gecreëerd en niet van anderen geleend.

Je foto is voldoende creatief wanneer deze een ‘eigen en oorspronkelijk karakter’ heeft: een persoonlijk stempel van de maker dus. Als je dat kunt aantonen, beschik jij over het auteursrecht. Uitzonderingen hierop zijn pasfoto’s of simpele foto’s.

Stap 2. Is mijn foto onrechtmatig gebruikt?

Als auteursrechthebbende mag alleen jíj je werk publiceren, verveelvoudigen, exploiteren of op een andere manier openbaar maken. Gebruikt iemand jouw foto zonder toestemming, dan is er sprake van inbreuk op je auteursrecht. De meest voorkomende gevallen van inbreuken zijn:

  het plaatsen van jouw foto in blogs en op websites;

  het gebruik van jouw foto op social media, zoals Instagram, Facebook en Pinterest;

  het gebruik van jouw foto in advertenties;

  het bewerken van jouw foto.

Let op: er zíjn situaties waarin iemand ongestraft gebruik kan maken van je foto’s. Zo is embedding bijvoorbeeld toegestaan. Bij embedding heeft iemand jouw bron-URL opgenomen in zijn HTML-code. Daarmee ‘steelt’ hij niet van je, maar verwijst hij naar jou als rechtmatige eigenaar. Ook kan het zijn dat je het auteursrecht ooit hebt overgedragen (aan bijvoorbeeld een uitgever) of dat je een licentie hebt afgegeven waardoor iemand het gebruiksrecht heeft. In dat geval heb je daar als fotograaf schriftelijk toestemming voor gegeven, door een licentieovereenkomst te ondertekenen waarin jullie de gebruiksafspraken hebben vastgelegd.

Stap 3. Hoe bewijs ik dat mijn foto onrechtmatig gebruikt is?

Heb je eenmaal vastgesteld dat er sprake is van inbreuk op het auteursrecht, dan is het verstandig om hier zo snel mogelijk bewijs van te verzamelen. Maak bijvoorbeeld screenshots, waarbij je het tijdstip en de datum leesbaar in beeld brengt. Ook kun je korte filmpjes maken als bewijs. Verder kun je de broncodes van de betreffende webpagina’s overnemen. Nog een simpele methode is de omgekeerde zoekfunctie Google Reverse Image Search. Hiermee kun je jouw foto uploaden in de zoekmachine van Google om te checken of je foto door iemand anders wordt gebruikt.

Stap 4. Stuur een sommatiebrief

Heb je voldoende bewijs van inbreuk op jouw auteursrecht? Dan kun je de sommatiebrief gaan schrijven. Het is afhankelijk van jouw wensen en keuzes wat je in de brief opneemt, maar we raden je aan dit goed te overleggen met een jurist. Je kunt onder meer het volgende vragen van de inbreukmaker:

a. Verwijderen van de foto’s

Je kunt de inbreukmaker sommeren om de foto’s te verwijderen binnen een bepaalde termijn.

b. Schadevergoeding voor gederfde licentievergoeding

Het verwijderen van de foto’s herstelt de gepleegde auteursrechtschending niet en ontslaat de inbreukmaker ook niet van de verplichting tot het betalen van een schadevergoeding. De schadevergoeding moet redelijk zijn. Reken bijvoorbeeld je gebruikelijke tarief, per foto per jaar. Dat komt namelijk aardig overeen met de gederfde licentievergoeding die je zou hebben gekregen als er wel was betaald voor het gebruik van de foto’s. Vind je het moeilijk je tarief te bepalen? Gebruik dan de tarievenlijst van Stichting FotoAnoniem als uitgangspunt.

c. Schadevergoeding voor schending persoonlijkheidsrechten

Op grond van de wet heeft de maker van een foto een aantal persoonlijkheidsrechten. Dit zijn onder meer het ‘recht op naamsvermelding’ bij de foto en ‘het recht zich te verzetten tegen elke misvorming, verminking of andere aantasting van de foto’. Als ook je persoonlijkheidsrechten zijn geschonden, dan heb je recht op een extra schadevergoeding. Dit bedraagt vaak een percentage van de licentievergoeding. Hoe hoog dit percentage mag zijn, is afhankelijk van verschillende factoren. Je juridisch adviseur weet hier meer over.

d. Onderhandel over een oplossing

Vraag jezelf af: werkt een schadevergoeding echt in mijn voordeel? Je kunt er namelijk ook voor kiezen toestemming geven voor legaal gebruik van jouw materiaal. Wél tegen een financiële vergoeding uiteraard. Win-win!

Stap 5. Controle door een jurist

Twijfel je of jouw auteursrecht geschonden is? Of wil je hulp bij het sommeren van je inbreukmaker? Neem gerust contact op met BAAK Juristen. We checken dan ook meteen of het verzamelde bewijs afdoende is.

Hulp bij inbreuk op auteursrecht en het incasseren van de schadevergoeding is ook onderdeel van het JuridischZeker abonnement van € 50,- per maand (excl. btw). Zo sta je het hele jaar door juridisch sterk. Meer weten? De brochure vind je hier.